Menu główne

Historia Labiryntów

Mówiąc o najstarszych labiryntach, skupić się musimy na budowlach, bowiem labirynty ogrodowe powstawać zaczęły zdecydowanie później. Najbardziej znanym labiryntem starożytnym jest mityczny Labirynt Króla Minosa, w którym Tezeusz zabił Minotaura. Według mitów kreteński labirynt powstał z rozkazu króla Minosa, który nakazał budowę owego labiryntu Dedalowi. Minos chciał w nim ukryć dziecko swej żony Pasiphae i byka. Żyjący w labiryncie półczłowiek, półbyk - Minotaur, domagał się krwawych ofiar. Zabity został przez Tezeusza, syna króla Aten - Egeasza. Tezeusz, aby bezpiecznie wrócić z labiryntu, posłużył się podpowiedzią Ariadny, córki króla Minosa i użył nici. Motywy tego mitu są szeroko wykorzystywane nie tylko w sztuce, w postaci scen, w których Tezeusz zabija Minotaura, ale także na przykład w powiedzeniach takich jak "tracić wątek". Mimo, że mit o labiryncie kreteńskim jest chyba najbardziej znany i powstał od niego szereg zapożyczeń, to dokładnie nie wiadomo jak on wyglądał, ani gdzie się znajdował. Z legendarnym labiryntem utożsamiane są odkryte w Knossos pozostałości pałacu Minosa. Powodowane jest to faktem, iż była to budowla z olbrzymią ilością korytarzy i o bardzo zawiłym układzie architektonicznym. Jednak część badaczy uważa, że pałac i labirynt to dwie odrębne budowle, a sam labirynt identyfikują z grotami w Gortynie na Krecie.

Najstarszym i największym był Wielki Labirynt w Egipcie. Znajdował się on nad jeziorem  Mojrisa, koło Miasta Krokodyli. Budowany był przez 365 lat (od 4608 do 4243 roku p.n.e.). Ta granitowa budowla, o wielu ruchomych ścianach, liczyła ponoć 3000 pomieszczeń na dwóch poziomach, a ze wschodu na zachód rozciągała się na odcinku 25 km. Teksty starożytne mówią, że zagubieni tam ludzie umierali z głodu i wyczerpania. Labirynt ten opisał Herodot, grecki podróżnik i historyk, który podobno zwiedzał go w 448 roku p.n.e. Obecnie trwają próby odszukania pozostałości tej budowli. Przypuszczalnie kryją się one pod 20 m warstwą ziemi.

Labirynty żywopłotowe pojawiły się prawdopodobnie już w średniowieczu, najprawdopodobniej w wirydarzach klasztornych i miały stanowić metaforę skomplikowanego życia człowieka lub drogi krzyżowej. W ogrodach labirynt był najczęściej skomplikowanym układem ścieżek ujętych w ściany żywopłotów, prowadzący do określonego miejsca. Przechadzający się po nim ludzie byli osłonięci przed wzrokiem postronnych.

W renesansie labirynty wpisywano w koło lub kwadrat. Później pojawiły się na planach prostokąta, a także owalne i wieloboczne. Ścieżki były odcinkami prostych linii, często przecinających się pod różnymi kątami. W okresie rokoko nastąpiło w budowie labiryntu połączenie linii krzywej i łamanej. W baroku labirynty ogrodowe stają się bardziej swobodne, a linie bardziej miękkie, drogi są bardziej zawiłe. W ciągach dróg pojawiają się sale i gabinety z atrakcjami, w postaci basenów wodnych, często z fontannami, które nie występowały w renesansowych labiryntach. W ogrodach krajobrazowych w XIX wieku drogi stają się bardzo kręte, często przypominające silnie meandrującą rzekę.